Kalem Gzeli - Trk Hat Sanat. www.kalemguzeli.org
 Kalem Güzeli - www.kalemguzeli.org - Türk Hat Sanatı - Akademik Yazılar

Akademik Yazılar

  • Sanat Yarı?maları Hakkında - Sava? ?evik

  • Sanat Yarı?maları Hakkında - Sava? ?evik

    Yarı?malar (müsabaka) neredeyse insanlık tarihi kadar eskilere dayanır. Herhangi bir konuda öne çıkmak, en iyi olmak, bir konunun en iyisini yakalamak amaçlarına yönelik yarı?maların, bazen ticari, siyasi ve kültürel amaçlara yönelik oldu?u da görülmektedir. Genel çerçevede, insan duygularının benlik ve öne çıkma hislerini barındırdı?ından sosyal bilimciler tarafından bazen ele?tirildi?i görülmektedir.

    Yarı?malar, insanın dünyaya gelme süreciyle birlikte ortaya çıkmaktadır. Ana rahmindeki yumurtanın döllenmesi, ancak birbirleriyle yarı?an milyonlarca spermden birinin yarı?mayı kazanıp yumurta zarına nüfuz etmesiyle gerçekle?mektedir. Tarihte insanlı?ın ilk yarı?ması, belki de Adem peygamberin iki o?lu Habil ve Kabil arasında geçen vâkıadır. Bugünkü anlamıyla ilk yarı?malar, İ. ?. 2000 Yıllarına kadar uzanan ve mitolojik temelleri olan kadın güzellik yarı?malarıdır. Sonraları yine İ. ?. 8. yüzyıllarda ilk Olimpiyat yarı?malarının da yapıldı?ı biliniyor.

    Günümüzde yarı?malar oldukça yaygınlık kazanmı? ve çe?itli dallarda ve oldukça farklı amaçlara yönelik olarak düzenlenmektedir. ?ncelikle yarı?maları konularına göre tasnif edersek; spor, müzik, güzel sanatlar, edebiyat, bilim, teknoloji, el becerileri v.b. ilk kar?ıla?tı?ımız konulardır. Yarı?maları amaçlarına göre de tasnif etmek mümkündür. Kültürel, sanatsal, ticari, siyasi amaçlara yönelik yarı?malardan bahsedebiliriz.

    Yarı?ma sözcü?ünün ilk ça?rı?ımı belki güzellik yarı?malarıdır ancak farklı konular artık daha sık kar?ımıza çıkmaktadır. En iyi ve en güzeli seçmek, yalnızca sosyal ve kültürel amaçlara yönelik olmamaktadır. Bazen fonksiyonel ve ticari amaçlar da ön plana çıkmaktadır. En güzelin, en iyi sporcunun, en iyi müzi?in, en iyi mimari projenin seçimi, ticari amaçlar do?rultusunda de?erlendirilebilir. En iyi Afi? veya amblem tasarımı, en iyi senaryo, en iyi otomobil dizaynı, yarı?ma düzenleyici tarafından ticari amaçla kullanılabilir. Bazen de teknolojiye katkı yapmak amacıyla bilimsel konularda yarı?malar düzenlenmektedir. Dahası bir ülkedeki genel seçimler bir bakıma yarı?ma sayılmaktadır. ?lkeyi en iyi yöneten partinin halk tarafından en çok oy alarak seçilmesi de fonksiyonel bir yarı?ma kategorisinde de?erlendirilmelidir. Bazen de bir milletin milli mar?ını olu?turmak için milli de?erlere yönelik yarı?malar da düzenlenebilmektedir. Bilindi?i üzere İstiklal Mar?ımız böyle bir yarı?ma sonucunda Mehmet Akif Ersoy῾un eseri seçilmi?tir.

    Sanat Yarı?maları

    Sanatın bütün dallarında yapılan yarı?malar da ba?lıca iki amaca yönelik olarak düzenlenmektedir. Birincisi, kültürel ve sosyal bir aktivite olarak toplumun kültür seviyesini etkileyen yarı?malardır. Burada amaç bir kültür hizmeti ortaya koymaktır. Bazen de sanat yarı?maları fonksiyonel ve ticari olabilmektedir. Bir firmanın kullanımı için logo tasarım yarı?ması düzenlemesi, ?ehirde önemli bir yapının en iyi projesini elde etmek amacıyla belediyelerin proje yarı?maları, filmde kullanılmak üzere en iyi müzi?i elde etmek için düzenlenen yarı?malar, yeni üretilen bir nesneye isim koyma,  hep bu türden yarı?malardır. Bütün bu sanat yarı?maları, yarı?mayı düzenleyen taraf ile katılımcı kitle arasındaki özel ?artlara göre gerçekle?tirilir. ?ncelikle düzenleyici taraf, gerek ki?i gerek kurulu? olsun bir  ῾Yarı?ma ?artnamesi῾ düzenlemek durumundadır. Bu ?artname kendisini ve katılımcıları ba?layıcı nitelikte oldu?undan, düzenlenmesinde gerekli hassasiyet gösterilmelidir. ?artname ilanından sonra geri dönü?ü olmayan bir yola girilmi? olacaktır. Burada katılımcıları yeterince aydınlatacak ve bütün sorularına cevap olacak tarzda, hiçbir belirsizlik kalmadan ?artnamenin hazırlanması oldukça önem ta?ımaktadır. Teknik ve hukuki sorumluluklar açık seçik belirtilmelidir. Sanat yarı?malarında genellikle birkaç temel öge ön sırada önem arz etmektedir. Bunlardan biri yarı?mayı düzenleyen tarafın, bu yarı?madan beklentisinin belirtilmesidir. Daha sonra da katılımcı kitleyi ilgilendiren hususlar ortaya çıkmaktadır. Yarı?manın kimleri kapsayaca?ı, süresi, ödüllerin durumu, jüri üyeleri gibi konular yarı?macıyı do?rudan ilgilendirmektedir. Katılımcıyı ilgilendiren ba?ka bir konu ise yarı?maya katılanların gizlili?i konusudur. Bazı sanat konularındaki yarı?malarda gizlilik olamamaktadır. Müzik, spor, ki?isel aktivite ve gösteri sanatları gibi yarı?macının bizzat katılımıyla gerçekle?mek esasına göre yapılmaktadır. Bu tür yarı?malarda katılımcının gizli tutulması söz konusu de?ildir. Ancak plastik sanatlar, müzik, edebiyat, gibi, katılımcıların ancak eserlerinin yarı?maya gönderilmesi durumunda ise katılımcılar gizli tutulabilirler. Bu yarı?maya katılım oranını artırıcı bir faktördür. Yarı?ma sonucu, ödül alamadıkları taktirde imajlarının zedelenmemesini isteyen katılımcılar için bu gizlilik oldukça önem ta?ımaktadır. Bazı özel durumlarda, yarı?mayı düzenleyen taraf, bu konuda farklı bir karar alıp, katılımcıların isimlerini herhangi bir sebeple açık tutabilir. Yarı?ma jürisinin de ilan edilmesi, yarı?macı katılımını artıracaktır. Bir ba?ka açıklanması gereken konu ise yarı?ma ödüllerinin ilan edilmesidir. Hiçbir yarı?macı, gerek maddi gerekse manevi hiçbir ödülü olmayan yarı?maya katılmak istemeyecektir. Yukarıda zikredilen önemli hususların yarı?ma düzenleyici tarafından farklı bir ?ekilde ele alınıp ilan edilmesi de söz konusudur. Bu durumda, katılımcı yarı?maya katılıp katılmamakta serbesttir. Tüm sanat yarı?malarında ?u önemli hususu özellikle belirtmeliyiz. Yarı?mayı düzenleyen taraf, yarı?ma ?artnamesini hazırlayıp yayınladıktan sonra, yarı?macılar bu ?artnameyi kabul etmi? sayılırlar. ?artname ilanından ve yarı?ma tamamlandıktan sonra yarı?macıların bu konudaki itirazları söz konusu olamaz ve yasal bir dayana?ı yoktur.

    Tarafların Yasal Sorumlulukları

    Genellikle sanat yarı?malarında, sonuçlar açıklandıktan sonra, kamuoyunda ve katılımcılar arasında bazı ele?tiriler ve itirazlar olmaktadır. Bu itirazların büyük ço?unlu?u, ödül alan eserlerin üzerinde yo?unla?makta ve ödül da?ılımında haksızlık yapıldı?ı noktasında toplanmaktadır. ?dül alamayan katılımcılar, haklarının yenildi?ini, ödül alanlar ise sıralamanın haksız oldu?u noktasında itirazlarını dile getirmektedirler. Dünyanın her tarafında sanat yarı?malarında buna benzer itirazlar olmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki, yarı?macılar ?artnameyi okuduklarında her kuralı kabul etmi? ve öylece yarı?maya katılmı?lardır. Kaldı ki sanat, göreceli bir konudur ve ki?iden ki?iye de?i?ir. Bir yarı?madaki ödüllerin da?ılımı, bir ba?ka jüri tarafından tamamen farklı de?erlendirilebilir. Bu durum oldukça do?al kar?ılanmalıdır. Burada teorik olarak, jüri üyelerinin tarafsız ve objektif bir de?erlendirme yaptıklarının kabul edilmesi gereklidir. Yarı?maya katılanların kimlikleri gerek gizli gerekse açık olsun, jüri üyelerinin tarafsız ve hakkaniyet esaslarına göre de?erlendirme yaptıkları, kabul edilmek zorundadır. Sonucu kesin kıstaslara ba?lı olmayan bu tür sanat yarı?malarında, jüri vicdanıyla ba? ba?adır. Bazen yarı?mayı düzenleyen taraf, bu tür duygusal yakla?ımları önlemek amacıyla ?artnamede, yarı?maya,  jüri üyelerinin birinci dereceden yakınlarının katılamayaca?ı prensibini koymaktadır.

    Yarı?macıların yasal olarak hak iddia edebilecekleri itirazları; sonuçlarda yapılan maddi hatalar, ?artname maddelerinin uygulanmaması gibi fiziksel konuları kapsamaktadır.

    Yarı?maların sa?lıklı ve düzgün yapılabilmesi için, öncelikle yarı?mayı düzenleyen tarafın ?artnameyi çok iyi hazırlaması gerekmektedir. ?üpheli ve belirsiz hiçbir noktanın kalmaması bütün ayrıntılara açıklık getirilmesi gerekmektedir. Bu özellikle yarı?ma düzenleyici tarafın, amaçladı?ı hedefini gerçekle?tirmesi açısından önemli oldu?u gibi, sonradan ortaya çıkabilecek itirazları da önleyecektir.

    Yrd. Doç. Dr. Sava? ?evik

     

     

     

    Sonraki içerikSonraki içerik

    Akademik Yazılar menüsüne ait diger içerikler...

    1. Hat Sanatında Gubari Yazı ve Hattat Mehmed Nuri Sivasi - Cafer Kelkit
    2. Türk Hat Sanatında Hilye-i ?erîfler - Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Gündüz
    3. Yitik Mirasın Pe?inde Süleymaniye Camii῾nin Tâk-ı Kebîri - Süleyman Berk
    4. Hat sanatı alanında kültür mirasımız yeterince korunup de?erlendirilebiliyor mu? - Prof. Dr. Hüsrev Suba?ı
    5. E?itime Sanatın Katkıları ve Yansımaları - Prof. İlhan ?zkeçeci
    6. Türk ve İslâm Eserleri Müzesi Kur῾an Koleksiyonunun Hat ve Hattatları - Dr. Süleyman Berk
    7. Bugünün Ustaları Geçmi?in İzinde - Yrd. Doç. Dr. Fatih ?zkafa
    8. İstanbul῾un Me?hur Hattatları - Doç. Dr. Köksal Alver
    9. Vefatının 35.yılında Necmeddin Okyay Kitabı
    10. İstanbul: Açıkhava Hat Müzesi (İstanbul Kitabelerinden Seçmeler)
    11. "İstanbul῾un 100 Hattatı" Kitabı
    12. Mihrapta Hüsn-i Hat - Yrd. Doç. Dr. Süleyman Berk
    13. Klasik Sanatlar Yıllı?ı 2014 yayımlandı
    14. Sanat Yarı?maları Hakkında - Sava? ?evik
    15. Celî Dîvânî Yazıların Anatomik Yapısı ve Kompozisyon ?zellikleri - Sava? ?evik
    16. Unutulan De?erlerimizden Hattat Karînâbatlı Hasan Hüsnü Efendi - Prof. Dr. Muhittin Serin
    17. Klasik Sanatlar Yıllı?ı 2015 yayımlandı

     

    
    Site Hakkında

    ARAMAARAMA
    Hat Eserleri Galerisi


    Hat Eserleri Galerisinden...

    Levha - Ayet-i Kerîme - Eseri büyük olarak görmek için tıklayınız

     
     
    
    Sayfa başına dön Bu sitede yer alan eserlerin tüm hakları sahiplerine aittir. Sahiplerinden izinsiz kopyalanamaz,
    çoğaltılamaz ve başka mecralarda yayınlanamaz. Tüm hakları Yayın sponsoru: OrtaklarWeb tasarım: Korelasyonsaklıdır.

    Kalem Güzeli - www.kalem-guzeli.org 2008 - 2019